Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Adeiladwch hi ac mi ddôn nhw?

Published

on

Trenau newydd: Hen lwybrau

Trenau newydd: Hen lwybrau

MAE POBL yn dal i gofio rheilffordd Caerfyrddin i Aberystwyth. Fe’i caewyd yn derfynol i nwyddau, sef llaeth, ym 1973, bron union ganrif ar ôl ei chodi.

Dros y blynyddoedd, bu nifer yn ceisio adfer rhan o’r lein ar gyfer rheilffordd dreftadaeth, ond, ers tua 2000, bu’r galw a’r drafodaeth am ailgreu cledrau rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn cynyddu. Yn ddiweddar iawn, sefydlwyd grŵp ymgyrchu Traws Link Cymru i weithio dros adfer y cyswllt hwn, a’r cyswllt atodol i Fangor.

Nid peiriannydd sifil mohonof ac nid wyf yn ymddiddori mewn trenau yn arbennig, felly fy unig ddiddordeb i yw adnabod y posibiliad o agor cefn gwlad gorllewin Cymru i drafnidiaeth fodern a gweld datblygiadau cyffrous a all gryfhau’r economi yn sylweddol.

Felly, nid wyf am gynnig lein, yn benodol, na’r math o lwybr y gellid ei gymryd, ond mae’n werth trafod yr opsiynau. Mae’r hyrwyddwyr y tu ôl i Traws Link Cymru yn awgrymu defnyddio tipyn o’r hen lein, sydd yno o hyd, gyda darn newydd o Alltwalis i Gaerfyrddin ac ail-leoli pwrpasol mewn lleoedd eraill.

Byddai hynny’n golygu taith o ryw awr a hanner rhwng Aberystwyth a Chaerfyrddin. Mae hyn yn cymharu’n ffafriol gyda’r awr a chwarter a gymerir, i bob pwrpas, mewn car, a’r ddwy awr – fel y gwn yn iawn -ar y bws. Byddai eraill yn ffafrio ailystyried y beirianneg yn llwyr, gan gynnig dull cledrau ysgafn, efallai, o’r math sy’n caniatáu i drenau fynd oddi ar y cledrau i redeg ar olwynion yn hytrach na chledrau traddodiadol. Byddai hynny yn golygu, o bosibl, llai o waith peirianyddol. Yr hyn sydd gennym erbyn hyn, yn siŵr, yw’r dechnoleg a’r beirianneg nad oedd gan y Fictoriaid, ac ni fyddai codi lein o’r fath yn anhawster peirianyddol o gwbl.

Cwestiwn arall, mae’n wir, yw’r defnydd a’r gost. Rwy’n ffyddiog nad oes amheuaeth y daw pobl i ddefnyddio’r lein hon. Aiff yn gyswllt hanfodol rhwng de a gogledd Cymru, ac o’r gorllewin i Abertawe a Chaerdydd. Mae 55,000 o bobl yn byw ar hyd y llwybr arfaethedig rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth, sy’n cymharu â’r 50,000-sydd ychydig yn llai – sydd yn byw ar hyd y llwybr o Aberystwyth i’r Amwythig. Mae’r lein honno nid yn unig ar agor o hyd, ond mae’n cynyddu o ran ei defnydd. Gyda thwf Caerfyrddin ac Aberystwyth fel canolfannau gwaith ac economaidd – ac mae Plaid Cymru am weld mwy o ffocws ar hynny – nid oes dwywaith na fyddai’r lein yn denu pobl yn eu cannoedd o filoedd. Byddai llawer yn ei defnyddio i gymudo, i ymweld ag ysbytai, i siopa ac fel rhan o’r rhwydwaith o’r de i’r gogledd. Byddai llawer o bobl eraill am ei defnyddio ar gyfer twristiaeth, mae’n siŵr. Byddai hyd yn oed yn gyfle i symud ambell un o lorïau Mansel Davies oddi ar yr hewl ac i’r rheilffordd.

Byddai’r gost, yn wir, yn her. Adeiladwyd lein newydd ar gyfer ardal y Borders yn yr Alban – yn wir, mae’n cael ei hadeiladu ar hyn o bryd – sy’n 31 milltir o hyd. Bydd yn costio tua £11m y filltir.

Amcangyfrif cost o hyd at £750m i ailgysylltu Caerfyrddin ac Aberystwyth trwy reilffordd.

Mae’n wir fod hynny’n llawer o arian, ond gallai peirianwaith arall ddod â chost y lein i lawr. Os dodwch chi’r mater yng nghyd-destun cau’r bwlch rhwng Cricieth a Bangor, gwelliannau ar lein y Cambrian a lein Calon Cymru, ac yng nghyd-destun cysylltiadau bysus, yr hyn a gewch chi yw rhwydwaith cyfan gwbl genedlaethol a fyddai’n cynnig opsiynau go iawn i deithio heb gar drwy’r rhan fwyaf o Gymru.

At hynny, bydd gennych gynllun a fyddai’n creu gwaith a sgiliau yn y gorllewin ac yn un o’r ardaloedd mwyaf difreintiedig yn economaidd drwy Ewrop. Byddai cyfle am brentisiaethau lleol, cyfle am sgiliau yn y coleg, a chyfle am gaffael lleol i fusnesau dros gyfnod hir. Byddai buddsoddiad o dros £500m i gysylltu’r ddwy dref bwysig hon yn gwneud mwy i gadw’r iaith yn fyw yn siroedd Caerfyrddin a Cheredigion na’r un strategaeth iaith na’r un tasglu, waeth ba mor wych ydynt.

Yr hyn yr wyf yn chwilio amdano yw ymdeimlad o ddychymyg a gweledigaeth y gallai’r gorllewin gael gwasanaeth rheilffordd go iawn unwaith eto. Y dasg gyntaf i unrhyw Lywodraeth sy’n cymryd trafnidiaeth gyhoeddus o ddifrif yw sicrhau bod y llwybr rhwng Caerfyrddin ac Aberystwyth yn cael ei drin fel coridor trafnidiaeth o bwys cenedlaethol, sydd â gwasanaethau bysiau rheolaidd.

Ar ôl yr astudiaeth dichonoldeb a gomisiynwyd gan Lywodraeth Cymru rydym angen rhaglen fuddsoddi fawr yn isadeiledd trafnidiaeth er mwyn adeiladu’r peiriant economaidd y gorllewin.

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Cymraeg

Meddygon teulu dal yma ar gyfer apwyntiadau wyneb yn wyneb

Published

on

Mae meddygon yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro yn atgoffa’u cleifion eu bod yn parhau i gynnig apwyntiadau wyneb yn wyneb i’r rhai sydd angen eu gweld.

Trwy gydol y pandemig, mae meddygfeydd wedi sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn parhau i redeg, gan ddefnyddio ffyrdd arloesol o gyfathrebu â’r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu.

Erbyn hyn mae llawer o feddygfeydd yn parhau i ddefnyddio ymgynghoriadau ffôn a galwadau fideo lle y bo’n briodol; mae hyn yn rhoi rhyddid i lawer o gleifion siarad â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol (nid o reidrwydd y meddyg teulu) yng nghysur a chyfleustra eu cartrefi eu hunain

Mae gan y rhan fwyaf o feddygfeydd systemau ar-lein megis E-Consult neu Ask My GP, lle gall cleifion ofyn cwestiwn llai brys am eu hiechyd. Gweler gwefan eich meddygfa am fwy o wybodaeth.

Mae Fy Iechyd Ar-lein yn parhau i fod yn opsiwn ar-lein 24/7 ar gyfer archebu presgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd – mae wedi’i gynllunio i fod yn gyfleus i gleifion ac yn arbennig o ddefnyddiol i’r rhai sy’n hunan-ynysu neu’n gwarchod. Gall cleifion gofrestru ar gyfer hyn drwy eu meddygfa leol.

Mae system brysbennu dros y ffôn neu ar-lein ar waith yn y rhan fwyaf o  feddygfeydd i sicrhau bod cleifion yn siarad ag aelod clinigol o staff am eu hiechyd.

Os oes angen gweld claf wyneb yn wyneb, bydd y feddygfa’n gwneud apwyntiad â’r gweithiwr gofal iechyd proffesiynol mwyaf priodol i’w anghenion.

Dywedodd Dr Siôn James o Feddygfa Tregaron: “Hoffem atgoffa cleifion bod meddygfeydd teulu yn parhau i fod ar gael i chi. Pan fyddwch yn cysylltu â’ch meddygfa, byddwch yn siarad â’r person mwyaf addas ar gyfer eich cyflwr ac os bydd angen i’ch gweld wyneb yn wyneb, yna rhoddir apwyntiad i chi yn y feddygfa.

Gellir trin llawer o gyflyrau dros y ffôn gyda chyngor ac os oes angen, gellir rhoi presgripsiwn i fferyllfa o’ch dewis. Peidiwch ag osgoi ymofyn triniaeth.

Ar gyfer mân anhwylderau, cofiwch y gallai eich fferyllfa gymunedol helpu.”

Ychwanegodd Fferyllydd Cymunedol, Richard Evans: “Yn draddodiadol mae fferyllwyr Cymunedol wedi cynghori cleifion ar ystod eang o anhwylderau. Rydym bob amser yn argymell triniaethau addas i’r cleifion, neu os oes angen, eu cyfeirio at weithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Yn ystod y pandemig hwn, gweinyddu presgripsiynau yw’r prif ffocws o hyd, ond mae gwasanaethau eraill ar gael, megis y Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin, Brysbennu a Thrin, cyflenwi meddyginiaethau mewn argyfwng a dulliau atal cenhedlu brys.

Gellir cael mynediad at y gwasanaethau hyn drwy ymgynghoriad dros y ffôn, gyda’r claf neu ofalwr/aelod o’r teulu yn casglu unrhyw feddyginiaeth angenrheidiol.

Cofiwch archebu unrhyw bresgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd mewn pryd cyn i chi ei orffen.”

Yn ychwanegol at y wybodaeth arbenigol broffesiynol a gynigir mewn fferyllfeydd, bydd cleifion cymwys yn gallu derbyn eu brechlyn ffliw rhad ac am ddim yn y mwyafrif o’n fferyllfeydd cymunedol y gaeaf hwn. Am restr lawn o fferyllfeydd sy’n cymryd rhan, cliciwch yma https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/brechiadau-y-ffliw-tymhorol/

I gael gwybod pa wasanaethau y mae eich fferyllfa gymunedol yn eu cynnig, ewch i: https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/

Mae rheolau cadw pellter cymdeithasol yn parhau ar draws safleoedd gofal sylfaenol er diogelwch cleifion a staff. Bydd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gweld cleifion wyneb yn wyneb i asesu neu ddarparu triniaeth yn defnyddio’r cyfarpar diogelu personol priodol ac mae sgriniau ar waith mewn rhai cownteri a derbynfeydd

Cofiwch wisgo gorchudd wyneb pan ydych yn ymweld ag unrhyw leoliad gofal iechyd.

Continue Reading

Cymraeg

Mae teuluoedd rhoddwyr organau yn dathlu dadorchuddio cerflun

Published

on

Dadorchuddiwyd cerflun yng Ngardd Fotaneg Cymru fel rhan o Wythnos Rhoi Organau.  

Cynhaliwyd y digwyddiad arbennig i godi ymwybyddiaeth o roi organau, ac i gydnabod teuluoedd rhoddwyr yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda ac ar draws Cymru.

Mae’r cerflun yn darlunio Glas y Dorlan yn codi o’r twr, yn cynrychioli twf, bywyd a gobaith. Gellir dod o hyd iddo ym mhrosiect pwll newydd yr ardd fotaneg. 

Ymhlith y rhai a fynychodd y dadorchuddio roedd Jesse Lewis o Gastell-nedd, a siaradodd am sut yr oedd rhoi organau yn effeithio ar ei deulu ar ôl i’w fab Jac, yn anffodus, gymryd ei fywyd ei hun. 

Dywedodd: “Llenwyd dyddiau olaf bywyd Jac â gobaith i ni, a phan aethpwyd a hynny i ffwrdd, meddyliais ar unwaith am drawsblaniadau.

“Mae cymaint o bobl yn aros ac yn gobeithio am y cyfle i barhau i fyw bywyd arferol.” 

Yn dilyn hyn, sefydlodd Jesse a’i wraig Janet y Jac Lewis Foundation, elusen i helpu pobl sy’n dioddef o faterion iechyd meddwl. 

Ychwanegodd: “Mae’n cynnig gobaith, a chredaf mai hyn yw’r cynhwysyn sy’n rhoi’r frwydr y tu mewn iddynt i barhau. 

“Ni fydd unrhyw beth sydd wedi’i gyflawni hyd yma byth yn atal y boen o golli Jac fel y bydd unrhyw un sydd wedi colli rhywun mor agos yn gwybod. 

“Fodd bynnag, mae troi’r poen honno’n obaith rhywun arall, yn rhoi ystyr i’w fodolaeth, gan wybod bod ei fywyd wedi cael effaith gadarnhaol ar fywydau llawer o bobl eraill.” 

Dywedodd Rea John, Nyrs Arbenigol yn Gwaed a Thrawsblaniadau’r GIG : “Er ein bod wedi cael system optio allan yng Nghymru ers bron i chwe blynedd, ymgynghorir â theuluoedd bob amser cyn i roi organau fynd yn ei flaen.

“Mae’n bwysig gwneud eich penderfyniad yn hysbys i’ch teulu a’ch ffrindiau, fel eu bod yn gwybod beth rydych chi moen ddigwydd pe bau rhoi organau yn bosibilrwydd.

“Siaradwch â’ch teulu heddiw, mae’n ei gwneud ychydig yn haws iddyn nhw os ydyn nhw byth yn y sefyllfa honno.”

Dyluniwyd y cerflun gan yr artist lleol Paul Clarke, a defnyddiodd ddeunyddiau o tair sir Hywel Dda i gynnal y cysylltiad â’r bwrdd iechyd.  

“Mae’n deyrnged i ddiolch i’r teuluoedd sydd, yn eu hamser tywyllaf, yn canfod y cryfder i gefnogi a helpu i achub bywydau pobl eraill,” meddai Rea. 

Continue Reading

Cymraeg

Digwyddiadau gwasgu afalau Castell Caeriw mis Hydref yma SUDD yn rhad ac am ddim

Published

on

Gwahoddir aelodau’r cyhoedd i ddod â’u hafalau i ddeuddydd am ddim yng Nghastell Caeriw ym mis Hydref.

Gyda thymor y cynhaeaf afalau yn ei anterth, mae atyniad Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro yn cynnig cyfle i droi unrhyw bentyrrau o’r ffrwyth maethlon hwn yn sudd blasus.

Cynhelir y digwyddiadau gwasgu afalau rhwng 10am ddydd Sadwrn 2 Hydref a dydd Sul 3 Hydref ar dir Castell Caeriw, lle bydd y Parcmon Chris wrth law gyda gwasg afalau.

Dywedodd Daisy Hughes, Rheolwr Gwasanaethau Ymwelwyr yng Nghastell Caeriw:  “Hwn yw’r adeg o’r flwyddyn pan fydd afalau ar eu gorau ac mae llawer o bobl yn darganfod bod ganddyn nhw ormodedd dros ben. Mae’r diwrnodau gwasgu afalau am ddim yn gyfle perffaith i ddod at ei gilydd gyda ffrindiau a theulu mewn awyrgylch braf a mwynhau sudd ffres.

Rydyn ni’n edrych ymlaen at groesawu gwesteion o bob oedran i’r digwyddiadau hyn. Nid oes ffi mynediad, a’r unig ofyniad i’r rhai sy’n dod draw yw eu bod yn dod â rhai afalau a chynhwysydd i’w sudd gyda nhw, a’u bod yn barod i roi cynnig arni.”

I gael rhagor o wybodaeth am ddigwyddiadau ym Mharc Cenedlaethol Arfordir Penfro, ewch i www.arfordirpenfro.cymru/digwyddiadau.

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK