Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Amser i gau’r bwlch ar Gymraeg yn sefydliadau

Published

on

ER BOD sefydliadau cyhoeddus wedi perfformio yn well wrth gynnig gwasanaethau Cymraeg yn ystod 2019-20, mae ‘na le i rai sefydliadau wella eto yn ôl Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts.

Mae’r Comisiynydd wedi cyhoeddi adroddiad yr wythnos hon sydd yn adrodd ar berfformiad sefydliadau cyhoeddus wrth iddynt ymdrin â’r Gymraeg. Mae’r adroddiad yn dangos bod perfformiad wedi gwella ar y rhan fwyaf o wasanaethau eto yn 2019- 2020 ond bod rhai agweddau sydd yn parhau i beri pryder i’r Comisiynydd.

Dywedodd: “Mae yna risg fod bwlch yn tyfu rhwng y sefydliadau sydd yn perfformio’n dda a’r rhai sydd ddim cystal, ac mae angen i bob sefydliad gymryd eu cyfrifoldebau o ddifri.

“A hithau yn bedair blynedd ers i’r sefydliadau cyntaf ddod o dan safonau’r Gymraeg, mi fyddwn yn disgwyl i bob sefydliad gwrdd â’r gofynion bob tro.

“Mae yna rai sefydliadau sy’n perfformio yn dda iawn, ond gydag eraill, mae gwasanaethau allweddol, megis ffôn a derbynfa, yn perfformio’n wael a heb gynyddu dros y blynyddoedd diwethaf. Dyma’r gwasanaethau lle mae angen buddsoddi mewn staff.”

Roedd yr adroddiad yn dangos fod 92% o lythyrau neu e-bost Cymraeg wedi derbyn ateb yn Gymraeg, fod opsiynau awtomatig dros y ffon ar gael yn Gymraeg 90% o’r amser a bod ffurflenni ar gael yn gyflawn yn Gymraeg 78% o’r amser.

Ond, dim ond mewn 46% o ymweliadau derbynfa y cafwyd gwasanaeth Cymraeg, a dim ond 55% o alwadau ffôn y llwyddodd sefydliadau i ddelio gyda hwy yn Gymraeg a rhoi ateb cyflawn yn Gymraeg.

Ychwanegodd Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts, “Mi ddylai pob sefydliad fod yn ystyried pethau fel sefydlu tîm neu benodi swyddog sy’n gyfrifol am y Gymraeg, cynyddu faint o staff sy’n gallu siarad Cymraeg a chynnig gwasanaethau Cymraeg mewn ffordd sy’n golygu mai defnyddio’r Gymraeg yw’r opsiwn mwyaf naturiol. Mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft cyfarfodydd sensitif ynghylch llesiant, dw i eisiau i sefydliadau ystyried cynnig gwasanaeth Cymraeg yn ddiofyn.

“Dw i eisiau gallu cymryd yn ganiataol fod gwasanaethau sylfaenol ar gael yn Gymraeg bob tro. Mi allwn ni wedyn ganolbwyntio ar ddyletswyddau eraill sy’n gwneud gwahaniaeth ar lefel strategol. Pethau megis penderfyniadau polisi, gan sicrhau bod sefydliadau yn ystyried effaith pob penderfyniad ar y Gymraeg, a gweithredu strategaethau 5 mlynedd cryf i hybu’r Gymraeg.”

Bydd y Comisiynydd nawr yn cyfarfod gyda’r sefydliadau yn unigol i drafod y canlyniadau a’r diffygion, a beth sydd angen digwydd er mwyn datrys a cheisio cau’r bwlch rhwng sefydliadau sy’n cydymffurfio yn dda a’r rhai sydd ddim cystal.

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Y gorffennol yn dod yn fyw drwy hen ffilmiau

Published

on

“MAE hen lun yn medru dweud llawer, ond mae hen ffilm yn medru dod â’r gorffennol yn fyw” meddai’r Prifardd ac Archdderwydd Myrddin ap Dafydd.

Bob wythnos ar Ffilmiau Ddoe, mae criw hwyliog o gyflwynwyr a gwestai neu gyfwelai yn gwylio detholiad o’r ffilmiau sy’n rhan o gasgliad Archif Sgrin a Sain Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Detholiad o ffilmiau sy’n cofnodi digwyddiadau cymdeithasol, ffilmiau personol am deuluoedd, a thystiolaeth weledol o sut mae Cymru wedi newid dros y blynyddoedd. Yr wythnos hon, Myrddin ap Dafydd fydd yn cael y fraint o dyrchu yn y casgliad rhyfeddol hwn, a hynny yng nghwmni ei westeion Peredur Lynch a Beryl Vaughan.

Bydd Peredur Lynch, un o draethwyr huawdl y Babell Lên, yn cymryd golwg ar ffilmiau o Eisteddfodau Cenedlaethol ar hyd y blynyddoedd, gan gynnwys clip o’r Brifwyl yn Aberystwyth yn 1916, ffilm ryfeddol o Eisteddfod Machynlleth yn 1937, cofnod yr artist Charles Tunnicliffe o seremoni cyhoeddi Pwllheli 1954, a chlipiau o enwogion ar y Maes yn Y Drenewydd yn 1965.

“Da’ch chi’n gweld pobl yn rhythu ar gamera sy’n troi o’u blaenau, ac weithiau dan ni’n teimlo nad ydi pawb yn siŵr iawn sut mae ymddwyn o flaen y lens” sylwa Myrddin, wrth wylio clip o Eisteddfod Y Drenewydd 1965.

Bywyd cefn gwlad fydd yn mynd â bryd Beryl Vaughan, a chawn ymweld â Ffair Dalis 1914, sef ffair geffylau enwog Llanbedr Pont Steffan, diwrnod cneifio yn Y Foel, golygfeydd ardal Penderyn a Bannau Brycheiniog, a Choleg Hyfforddi Felinfach.

“Mae rhyw hud a hiraeth mewn gweld ein gorffennol yn dod yn fyw o flaen ein llygaid” meddai Myrddin. “Mae’n rhoi cyfle i ni fynd yn ôl yno, wel am sbel fach beth bynnag. Diolch bod ganddon ni drysorfa o archif yma yng Nghymru, a rheiny’n cael eu gwarchod a’u rhannu.”

Continue Reading

Cymraeg

Rhybudd i beidio â gwaredu sbwriel mewn safleoedd ailgylchu

Published

on

Does dim esgus dros dipio anghyfreithlon unrhyw le yn Sir Gaerfyrddin – dyna’r neges wrth i bobl gael eu rhybuddio i beidio â gwaredu eu sbwriel mewn safleoedd ailgylchu cymunedol neu gallant wynebu dirwy.

Mae gadael unrhyw fagiau neu eitemau eraill ar y llawr mewn safleoedd ailgylchu yn cael ei ystyried yn dipio anghyfreithlon ac os caiff preswylwyr eu dal yn gwaredu eu gwastraff, gallant gael dirwy ddiderfyn a/neu hyd at bum mlynedd yn y carchar.

Mae swyddogion y Cyngor yn monitro safleoedd ailgylchu ledled y sir yn barhaus. O ganlyniad, maent wedi rhoi 24 o hysbysiadau cosb benodedig yn amrywio o £75 i £350 ers dechrau’r flwyddyn i bobl sy’n gadael eu gwastraff yn anghyfreithlon ar y safleoedd.

Mae eitemau sy’n cael eu gwaredu yn amrywio o nwyddau trydanol i fagiau du.

Drwy gydol yr argyfwng Coronafeirws, parhaodd casgliadau gwastraff ac ailgylchu o dŷ i dŷ ynghyd â’r gwasanaeth casglu gwastraff swmpus y telir amdano ar gyfer hyd at dair eitem fwy.

Ailagorwyd Canolfannau Ailgylchu Gwastraff y Cartref o 26 Mai gyda system apwyntiad yn unig. Mae apwyntiadau ar gael yn rhwydd a gall preswylwyr fynd i’r canolfannau bob saith diwrnod i gael gwared ar wastraff domestig os bydd angen.

Dywedodd y Cynghorydd Philip Hughes, Aelod o Fwrdd Gweithredol y Cyngor dros Ddiogelu’r Cyhoedd: “Mae cyfrifoldeb ar bob un ohonom i ofalu am ein sir. Rydym yn deall bod ein cymunedau, fel ninnau, yn grac ac yn teimlo’n rhwystredig oherwydd tipio anghyfreithlon, a byddwn bob amser yn ceisio dod o hyd i’r rhai sy’n gyfrifol. Mae tipio anghyfreithlon nid yn unig yn edrych yn salw ond mae’n denu fermin i’r ardal.

“Rydym yn deall bod canolfannau ailgylchu gwastraff y cartref wedi bod ar gau dros dro yn ystod COVID, fodd bynnag, nid yw hynny’n esgusodi’r math hwn o ymddygiad anghyfreithlon ac mae’r canolfannau wrth gwrs ar agor erbyn hyn felly does dim esgusodion.

“Efallai nad yw rhai preswylwyr yn ymwybodol eu bod yn tipio’n anghyfreithlon, ond os gadewir bagiau neu eitemau wrth ochr biniau, waeth a ydynt wedi mynd â’r eitemau i safle ailgylchu cymunedol, mae’n dal i fod yn dipio anghyfreithlon.

“Mae llawer o bobl wedi cael eu dal yn gwaredu sbwriel ac wedi wynebu dirwy o ganlyniad i hynny ac mae swyddogion yn parhau i fonitro’r safleoedd hyn ledled y sir. Gwaredwch eich gwastraff yn gyfrifol a rhowch wybod i ni am unrhyw achosion o dipio anghyfreithlon y byddwch yn dod ar eu traws er mwyn i ni allu ymchwilio i’r achos.”

I drefnu apwyntiad yn un o bedair canolfan ailgylchu’r sir ewch i www.sirgar.llyw.cymru/cartref/gwasanaethaur-cyngor/ailgylchu-biniau-a-sbwriel/canolfannau-ailgylchu/

I roi gwybod am dipio anghyfreithlon ewch i www.sirgar.llyw.cymru/cartref/gwasanaethaur-cyngor/ailgylchu-biniau-a-sbwriel/sbwriel/tipio-anghyfreithlon/

Continue Reading

Cymraeg

Sêr Seland Newydd wedi gosod y safon

Published

on

WRTH i gystadleuaeth Super Rugby Aotearoa gyrraedd ei ddiweddglo, mae sylwebydd Clwb Rygbi, Gareth Charles, yn credu fod timau Seland Newydd wedi gosod safon rhyfeddol i weddill y byd rygbi i’w ddilyn.

Ar benwythnos olaf y gystadleuaeth rhwng pum tîm proffesiynol y wlad, bydd y Blues a’r Crusaders, yn mynd benben â’i gilydd yn Eden Park, tra bod Highlanders yn croesawu’r Hurricanes i Stadiwm Forsyth Barr yn Dunedin. Bydd uchafbwyntiau o’r ddwy gêm i’w gweld ar Clwb Rygbi, am 9.00 ar nos Sul 16 Awst, ar S4C.

Dywedodd Gareth, sydd yn rhan o’r tîm sylwebu ar gyfer y rhaglen: “Mae e wedi bod yn ffantastig i’r gwylwyr sydd wedi bod heb rygbi ers shwt gymaint. O’r cychwyn cyntaf, mae drama wedi bod ym mhob gêm. Doeddwn i ddim cweit yn disgwyl iddo fod mor dda, ond yn bendant mae’r safon wedi bod yn aruthrol.

“Mae pob tîm wedi dangos awydd i chwarae rygbi positif a dydyn nhw ddim wedi chwarae’n geidwadol. Trafod y bêl sydd wedi bod yn bennaf yn eu meddwl nhw, ac mae hynny bendant yn rhywbeth allwn ni edrych arno wrth i’r gêm ddychwelyd i hemisffer y gogledd.

“Y Blues a’r Crusaders yw’r ddau dîm gorau sydd wedi bod yn y gystadleuaeth. Maen nhw’n gallu chwarae rygbi ym mhob ffordd. Maen nhw’n chwarae gêm sy’n seiliedig ar sgiliau, ond mae’r elfennau gosod, fel cael sgrym cryf, yno hefyd. Mae’n ddiweddglo addas iawn i’r gystadleuaeth.”

Tro chwaraewyr Cymru fydd hi i ddychwelyd i’r maes yr wythnos ganlynol, wrth i’r Guinness PRO14 ail-gychwyn. Gyda dau rownd o gemau darbi yn weddill o’r tymor, bydd Scarlets yn herio Gleision Caerdydd ar ddydd Sadwrn 22 Awst, tra bod y Gweilch a’r Dreigiau yn cwrdd yn y Stadiwm Liberty ar ddydd Sul 23 Awst. Bydd modd gwylio pob un o gemau darbi rhanbarthau Cymru yn eu cyfanrwydd, yr un diwrnod, ar S4C.

Ychwanega Gareth: “Roedd Rhys Patchell yn sylwebu gyda fi ar Super Rugby Aotearoa yn ddiweddar, ac mi oedd e’n dweud, yr unig beth nawr yw fod pobl yn gyfarwydd efo’r rygbi yn Seland Newydd ac maen nhw’n mynd i ddisgwyl timau Cymru fynd syth lan i’r safon yna! Yn amlwg, fydden nhw ychydig yn rhydlyd ar ôl cyfnod mor hir heb rygbi.

“Beth sy’n gyffrous am y gemau yma yw bod lot o wynebau newydd yn y rhanbarthau, ac mae’r seibiant wedi rhoi cyfle i sawl chwaraewr wella o anafiadau, felly mae’r carfanau yn llawn chwaraewyr rhyngwladol. Wrth gwrs, rydw i’n edrych ymlaen at gael rygbi yn ôl yma yng Nghymru ac mae’n grêt i ddechrau nôl gyda gemau darbi.”

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK