Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Sir Gaerfyrddin yn cyhoeddi cynllun newid hinsawdd

Published

on

CYNGOR Sir Caerfyrddin yw’r awdurdod lleol cyntaf yng Nghymru i gyhoeddi cynllun gweithredu newid yn yr hinsawdd, sy’n nodi sut y bydd yn gweithio tuag at fod yn garbon sero-net yn ystod y 10 mlynedd nesaf.
Mae ymdrechion i leihau a gwrthbwyso allyriadau carbon eisoes yn gwneud cyfraniad cadarnhaol i’r agenda newid yn yr hinsawdd, ond mae mwy i ddod wrth i’r Cyngor ganolbwyntio ar feysydd allweddol er mwyn ateb yr her.
Y llynedd roedd yr awdurdod yn un o’r cynghorau cyntaf yn y DU i ddatgan argyfwng hinsawdd, gan addo bod yn garbon sero-net erbyn 2030, sef 20 mlynedd o flaen targedau Llywodraeth Cymru a’r DU, ac ymrwymo i gyhoeddi cynllun gweithredu o fewn blwyddyn.
A hithau’n flwyddyn ers ei ddatganiad, bu i’r Cyngor Llawn gymeradwyo’r cynllun hwnnw heddiw (12 Chwefror, 2020) ac ailadrodd ei ymrwymiad, yn ogystal â thynnu sylw at y camau cadarnhaol mae wedi’u cymryd yn barod.
Mae’r Cyngor wedi lleihau allyriadau carbon ei adeiladau annomestig 38 y cant ers 2005/06, ac mae’n caffael ei drydan i gyd o ffynonellau ynni adnewyddadwy.
Buddsoddwyd £2 filiwn ganddo mewn 200 o brosiectau effeithlonrwydd ynni, yn y gobaith o arbed 41,000 tunnell o allyriadau carbon.
Mae pob prosiect adeiladu mawr newydd yn cynnwys ynni adnewyddadwy, gan gynnwys paneli solar, a phympiau sy’n codi gwres o’r ddaear a’r awyr.
Mae allyriadau carbon o oleuadau stryd wedi gostwng 65 y cant ers 2011/12, ac mae 80 y cant o’r 20,000 o oleuadau stryd sydd yn y sir wedi cael eu troi’n rhai LED ynni isel.
Mae allyriadau carbon fflyd y Cyngor, gan gynnwys cerbydau sbwriel a graeanu, wedi lleihau 19 y cant ers 2012/13, ac mae rhagor o fuddsoddiad yn yr arfaeth i sicrhau fflyd sydd hyd yn oed yn fwy effeithlon o ran ynni.
Ni oedd y Cyngor cyntaf yng Nghymru i brynu ceir trydan er mwyn lleihau effaith milltiroedd busnes, ac ategwyd hyn gan arferion gweithio ystwyth newydd i leihau’r teithio a wneir gan staff.
Ymhlith y camau gweithredu eraill y mae datblygu ffyrdd newydd o leihau carbon yn adeiladau’r Cyngor, prynu fflyd sy’n defnyddio ynni’n fwy effeithlon, cydweithio â chyrff cyhoeddus eraill i sicrhau newid ehangach, edrych ar gyfleoedd i blannu coed a chynhyrchu ynni adnewyddadwy ar dir sy’n eiddo i’r Cyngor.
Cyflwynwyd y cynllun gan y Cynghorydd Cefin Campbell, yr Aelod o’r Bwrdd Gweithredol sy’n gyfrifol am newid yn yr hinsawdd, ac fe atebodd gyfres o gwestiynau manwl gan aelodau o’r cyhoedd a oedd yn bresennol yn y cyfarfod.
Dywedodd: “Mae heddiw’n ddiwrnod hanesyddol iawn i Gyngor Sir Caerfyrddin. Flwyddyn yn ôl, bron i’r diwrnod, fe wnaethon ni ddatgan argyfwng hinsawdd. Roedden ni i gyd wedi cytuno’n unfrydol yn y cyfarfod hwnnw y byddai’r Cyngor hwn yn datblygu cynllun gweithredu yn y 12 mis nesaf.
“Rwy’n falch iawn ein bod wedi llwyddo i wneud hynny, ond mae’n bwysig iawn cofio pam ein bod yn gwneud hynny.
“Wrth wylio’r newyddion rydyn ni’n gweld yn ddyddiol yr holl drychinebau naturiol sy’n digwydd – tanau gwyllt, lefelau’r môr yn codi gan fygwth ein hynysoedd, ein cefnforoedd yn llawn gwastraff plastig – rydyn ni’n gallu gweld yr effaith mae’r ddynoliaeth yn ei chael a sut mae hynny’n bygwth dyfodol y blaned.
“Os na wnawn ni newid bydd hi’n rhy hwyr, oherwydd byddwn ni wedi gwneud cymaint o ddifrod i’r blaned – mae gwyddonwyr yn bendant ynghylch hynny. Mae newid hinsawdd yn digwydd yma, ac mae’n digwydd nawr.”
Ychwanegodd: “Roedden ni’n gwbl ddifrifol wrth addo i lunio cynllun gweithredu, ac rwy’n falch ein bod ni wedi cadw at yr addewid hwnnw.
“Rwy’n ymfalchïo’n fawr mai ni yw’r cyntaf yng Nghymru i gyhoeddi cynllun gweithredu. Wedi dweud hynny, llunio cynllun gweithredu yw’r darn hawdd – nawr mae’r gwaith caled yn dechrau. Bydd y cynllun hwn yn esblygu ac yn newid i ateb heriau’r dyfodol. Bydd hefyd yn ymateb i gyfleoedd. Rydyn ni’n ymchwilio i ffyrdd newydd o ddatblygu prosiectau cyffrous i leihau ein hallyriadau carbon.
“Mae’n werthusiad gwych o ble rydyn ni arni, ond bydd hyn yn wahanol iawn ymhen dwy flynedd, neu bum mlynedd. Mae’n realistig ac yn rhywbeth y gallwn ni ei gyflawni. Rydyn ni’n edrych ar ein hadeiladau domestig, ein fflyd a’n milltiroedd busnes, goleuadau stryd… ond byddwn ni’n gwneud llawer mwy na hynny.
“Bydd wastad hyn a hyn o allyriadau carbon gyda ni, ond beth mae’n rhaid i ni ei wneud yw dod o hyd i ffyrdd o wrthbwyso hyn fel ein bod yn garbon sero-net.
“Rwy’n gobeithio y gallwn ni i gyd weithio gyda’n gilydd, gydag awdurdodau lleol eraill yn y rhanbarth, a gyda chymdeithasau a chyrff eraill yn y sector cyhoeddus sy’n awyddus i ddod gyda ni ar y daith hanesyddol hon.”

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Dogfen DRYCH ar restr fer Gwobrau Grierson 2020

Published

on

MAE S4C a Chwmni Da yn falch o gyhoeddi bod dogfen Eirlys, Dementia a Tim ar restr fer Gwobrau Grierson 2020.
Y Gwobrau Grierson, sydd hefyd yn cael ei hadnabod fel The British Documentary Awards, yw digwyddiad mwyaf yng nghalendr dogfennau yn y DU. Mae’r gwobrau yn adnabod ac yn dathlu dogfennau sy’n profi safon, creadigrwydd, gwreiddioldeb a rhagoriaeth.
Mae’r ddogfen, a gafodd ei chynhyrchu gan Gwmni Da ar gyfer cyfres DRYCH S4C – cyfres o ddogfennau gafaelgar sy’n adlewyrchu bywyd yng Nghymru heddiw – wedi ei henwebu yng nghategori ‘Dogfen Sengl Orau – Cartref’.
Mae Eirlys, Dementia a Tim, rhaglen a gafodd ei ddarlledu’n wreiddiol ym mis Ionawr 2020, yn adrodd stori dau hen ffrind sy’n cwrdd unwaith eto ar ôl dilyn llwybrau go wahanol yn eu bywyd. Mae’r ddogfen yn rhoi portread gwahanol i’r arfer o berson sy’n byw gyda Alzheimer’s ac yn dosbarthu neges bwerus gan Eirlys, i beidio bod ofn.
Meddai’r Cynhyrchydd, Sion Aaron: “Rwy’n hynod o falch bod ein dogfen wedi cael ei henwebu. Mae gan Tim Lynn ac Eirlys Smith stori arbennig iawn i’w ddweud, sy’n wefreiddiol ac ar brydiau yn ddigrif. Mae dementia yn cyffwrdd gymaint o fywydau ac rydym ni wedi trio ein gorau i bortreadu’r realiti sy’n wynebu pobl fel Eirlys sy’n byw gydag Alzheimer’s cynnar.”
Meddai Dylan Huws, Uwch Gynhyrchydd y rhaglen: “Mae’r Gwobrau Grierson yn wobrau mawreddog ac mae hi’n fraint bod ymysg yr enwau mawr ar y rhestr. Mae hyn yn dangos ein bod ni’n gallu cynhyrchu straeon heriol ac atyniadol yn y Gymraeg sy’n sefyll ymysg y gorau yn y byd.”
Meddai Llinos Wynne, Comisiynydd Ffeithiol S4C: “Weithiau, mae ‘na gomisiwn sy’n wirioneddol yn cyffwrdd y galon. Mae Eirlys, Dementia a Tim yn enghraifft wych o hynny. Dyma raglen ddogfen a lwyddodd i roi portread gwahanol i’r arfer o berson sy’n byw gydag Alzheimers gan gyfleu neges bwerus a phositif i beidio bod ofn. Dwi’n hynod falch fod y ffilm hon wedi ei henwebu ac yn cael ei gweld ochr yn ochr gyda dogfennau mwyaf pwerus y DU. Llongyfarchiadau mawr i’r tîm i gyd.”
Gyda holl ddarlledwyr y DU yn gallu cystadlu, Eirlys, Dementia a Tim yw unig gynrychiolydd Cymru yng Ngwobrau Grierson.
Mi fydd y noson wobrwyo ar y 10fed o Dachwedd 2020 yng Nghanolfan Southbank, Llundain.

Continue Reading

Cymraeg

Ail-ymweld â Gwesty Aduniad

Published

on

DROS y blynyddoedd mae ‘na westy arbennig sydd wedi newid bywydau am byth. Mae’r gyfres Gwesty Aduniad wedi dod â phobl yn ôl at ei gilydd, a hynny weithiau ar ôl oes ar wahân.
Roedd rhai eisiau dweud diolch; eraill angen ymddiheuro cyn iddi fod yn rhy hwyr. O deuluoedd ar wasgar i arwyr wnaeth achub bywydau, o gyn-gariadon i ddarganfod perthynas am y tro cyntaf, mae’r Gwesty hwn wedi dad-gloi stôr o straeon.
Ond sut beth oedd darganfod teulu neu ffrindiau coll? A sut wnaeth bywyd newid ar ôl yr aduniadau?
Mewn cyfres newydd, Goreuon Gwesty Aduniad, sy’n dechrau ar 17 Awst, cawn ail ymweld â rhai wnaeth brofi’r wefr o wireddu breuddwydion, a chael gwybod ychydig mwy am y broses o sut i ddod o hyd i deulu gwaed, wrth brofi eto rhai o aduniadau mwyaf cofiadwy’r gyfres – a chlywed be ddigwyddodd wedyn.
Bydd thema arbennig i bob rhaglen, gan gynnwys ‘Chwilio am Dad’ ‘Cyfrinachau’, ‘Ffrindiau Oes’, ‘Brodyr a Chwiorydd’ ‘Dweud Diolch’ ac ‘O Ben Draw Byd’. Ond troi at luniau mae’r rhaglen gyntaf, ‘Y Stori tu ôl i’r Llun’, lle cawn ail-fyw stori dau berson oedd yn chwilo am deulu gwaed a chlywed eu hanes wedyn ar ôl bod yn y gwesty.
Pan ddaeth Cheryl Davies o hyd i lun o fabi yn ei thŷ yn San Clêr yn 2017 fe sylweddolodd mai hwn oedd y cliw oedd angen arni i geisio dod o hyd i’r ferch fach roddodd ei chwaer i’w mabwysiadu 50 mlynedd ynghynt. O fewn 6 mis wedi i Cheryl gysylltu â Gwesty Aduniad gyda’r gobaith o ddod ag oes o chwilio i ben, daeth newyddion da.
“Ar ôl addo i Elinor byddwn i’n ffindo Helen, doeddwn i ddim yn gwybod byddai mor galed” meddai Cheryl.
Cawn glywed sut wnaeth y wybodaeth angenrheidiol yn y llun hollbwysig helpu darganfod ei nith oedd wedi’i magu dan yr enw Virginia, a chawn ail-fyw’r aduniad bythgofiadwy.
“Pan weles i hi, dwi ddim yn gallu esbonio sut o’n i’n teimlo, achos roedd hi yna – dim jest meddwl amdani fel o’n i wedi gwneud am 50 mlynedd. Heblaw am Westy Aduniad byddwn i ddim wedi dod o hyd iddi” ychwanega Cheryl.
Ond beth ddigwyddodd nesaf? Yn y gyfres cawn glywed am y llawenydd wedi’r aduniad wrth i bawb ddod at ei gilydd a chreu teulu cyflawn o’r diwedd.
Stori am sut mae hen lun yn medru camarwain pobl oedd un John Jones o Lechryd, Ceredigion pan drodd at Westy Aduniad wedi blynyddoedd o chwilio am hanes ei dad.
A llun fu’n ganolog i stori Trebor Roberts o Lansannan hefyd – llun oedd wedi’i gario yn ei waled am ddegawdau.
Mae gan y tri hyn bellach stôr o luniau newydd i’w trysori i’r dyfodol. Ymunwch â’r daith emosiynol, fydd yn cynhesu’r galon yn y gyfres newydd hon.

Continue Reading

Cymraeg

Mae defnydd cynyddol o dechnoleg yn helpu dysgwyr Cymraeg

Published

on

MAE Gweinidog y Gymraeg, Eluned Morgan, wedi pwyso ar y niferoedd uwch nag erioed sy’n dysgu Cymraeg yn ddigidol i gymryd rhan yn Eisteddfod rithiol AmGen eleni.
Wrth siarad yn yr Eisteddfod AmGen, sy’n cael ei chynnal yn rhithiol eleni mewn ymgais i sicrhau y gall pobl ddal i gwrdd i ddathlu’r Gymraeg a diwylliant Cymru, datgelodd y Gweinidog ei bod wrth ei bodd yn clywed mai’r Gymraeg yw’r seithfed iaith fwyaf poblogaidd i’w dysgu ar ap iaith Duolingo yn y DU, a’i bod felly yn fwy poblogaidd na Tsieineeg.
Cofrestrodd mwy o bobl y DU nag erioed i ddysgu Cymraeg ar yr ap rhwng Mawrth a Mehefin eleni.
Mewn ymgais i estyn allan at ddysgwyr Cymraeg sy’n cynhesu at yr iaith, bydd yna weithgareddau dyddiol, megis sesiynau blasu Cymraeg, a digwyddiadau i ddysgwyr.
Bydd yna ddigwyddiadau hefyd i roi cyfleoedd i blant barhau i siarad a chlywed y Gymraeg y tu allan i’r ysgol, gan gynnwys straeon, gemau a cftau, a chaiff hyn ei gysylltu ag ymgyrch Llond Haf o Gymraeg.
Mae Llywodraeth Cymru wedi gosod targed uchelgeisiol, sef sicrhau miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 ac mae am gyrraedd y nod drwy strategaeth Cymraeg 2050.
Ym mis Ebrill, cymeradwyodd y Gweinidog gyfraniad ychwanegol o £500,000 tuag at Eisteddfod eleni, yn ogystal â chyllid craidd Llywodraeth Cymru o £603,000, er mwyn sicrhau dyfodol ariannol yr Eisteddfod a chaniatáu i’r Eisteddfod rithiol ddigwydd.
Yn ystod sesiwn banel i drafod gwahanol agweddau ar ddwyieithrwydd yng Nghymru, dywed y Gweinidog fod y cyfnod clo yn rhoi’r cyfle perffaith i bobl fireinio eu sgiliau Cymraeg.
Meddai Gweinidog y Gymraeg a Chysylltiadau Rhyngwladol, Eluned Morgan: “Mae’n wych gweld cymaint o bobl yn achub ar y cyfle i ddefnyddio technoleg i wella eu Cymraeg.
“A’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol hefyd yn gweld cynnydd nodedig yn y bobl sy’n cofrestru i ddysgu ar-lein, mae’n dangos sut y gall technoleg ei gwneud yn bosibl i genhedlaeth newydd ddysgu’r Gymraeg.
“Mae’n siom na all yr Eisteddfod ddigwydd fel arfer eleni, ond dw i’n ei llongyfarch am greu AmGen a dw i’n edrych ymlaen at gymryd rhan mewn panel i drafod gwahanol agweddau ar ddwyieithrwydd yng Nghymru.
“Mae dyfnhau ein dealltwriaeth o ddwyieithrwydd yn rhan allweddol o’n hymdrechion i hyrwyddo strategaeth Cymraeg 2050.”

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK