Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Yr actor Iwan John yn aros am aren

Published

on

MAE’R actor a’r digrifwr Iwan John yn adnabyddus am ei bersonoliaeth bywiog, bob amser yn cracio jôcs a thynnu coes. Ond yn Drych: Aros am Aren cawn wybod am y gwirionedd tu ôl i’w wên.
Gydag un aren wedi marw a’r llall yn dirywio’n gyflym, bydd Iwan o Bridell, Sir Benfro, yn rhoi disgrifiad agored ac emosiynol o sut beth yw aros am drawsblaniad yn y rhaglen ddogfen hon ar S4C am 9:00 nos Sul 10 Tachwedd.
Dywedodd Iwan: “Ti ddim yn gwybod sut deimlad yw bod ar y transplant list nes iddo ddigwydd i ti. Rydw i’n checio fy ffôn trwy’r amser. Ma’n cymryd drosodd dy fywyd. Y tric yw peidio â gadael iddo, er ei fod yn chwarae ar dy feddwl trwy’r amser.
“Dwi’n cofio’r diwrnod nes i ffeindio mas. O ni wedi mynd trwy fywyd yn meddwl fy mod i’n invincible. Yna, yn sydyn iawn mae rhywun yn dweud, un dydd bydd angen transplant arna ti.”
Roedd hwn yn gyfnod arwyddocaol i Iwan wrth iddo gwrdd â’i wraig, Non Parry, aelod o’r grŵp pop Eden tua’r un amser. Daeth hefyd i adnabod ffrind Non, y cyfansoddwr Steffan Rhys Williams. Dros yr ugain mlynedd nesaf, cafodd Iwan iechyd cymharol dda a pharhaodd y cyfeillgarwch.gyda Steffan
Pan ddirywiodd iechyd Iwan roedd na frys i ddod o hyd i rywun fyddai’n fodlon rhoi aren iddo. Gyda rhestrau aros am drawsblaniad yn 18 mis ar gyfartaledd, roedd y straen meddyliol a chorfforol yn amlwg ar Iwan wrth iddo siarad yn agored am ei obeithion a’i bryderon.
Pan ddatgelodd profion nad oedd unrhyw un o deulu Iwan yn addas fel rhoddwyr, camodd Steffan i mewn. Er nad oedd e yn ‘match’ chwaith, mae’n benderfynol o fod yn rhan o system cyfnewid organau er mwyn anrhydeddu ei addewid i’w ffrind.
“Digwyddodd y penderfyniad i helpu yn naturiol dros gyfnod o amser, wrth i mi sylweddoli bod iechyd Iwan yn gwaethygu” meddai Steffan.
“Dywedais wrth Iwan ar noson mas y byddwn yn helpu, dim problem. Nid oedd e’n fy nghredu yn syth gan ei fod yn siwr o fod wedi mynd trwy’r sgwrs yma trwy’r amser. Dim ond un aren sydd isie ife, felly beth am roi’r llall i rywun sydd ei angen? Os nad oes pobl fel fi yn fodlon neud e, does neb yn mynd i helpu.”
Mae Iwan yn disgwyl clywed yn ystod y dyddiau nesaf os yw ei cais i gyfnewid organau yn dod yn realiti ac mi fydd e wedi derbyn y newyddion – un ffordd neu’r llall – erbyn i raglen Aros am Aren cael ei darlledu ar nos Sul, 10 Tachwedd.
Mae Iwan a Steff wedi bod ar daith dyrys ac yn amlwg mae mwy o benderfyniadau anodd i ddod ond hefyd mae gobaith i Iwan, diolch i’r holl ddatblygiadau meddygol sy’n golygu fod trawsblaniad yn fwy posib i fwy o bobl.
Mae’n daith bersonol, anodd ac emosiynol ond mae’r cyfeillgarwch rhwng y ddau ffrind yn amlwg, a hiwmor y ddau yn llwyddo i oleuo sefyllfa dywyll.
Dywedodd Iwan: “Ers cal dialysis, mae mwy o bobl wedi dweud, o, mae o yn serious de. Gei di fy aren i. A dyma pam o ni eisiau gwneud y rhaglen, fel bod pawb yn gwybod ei fod yn bosib, mae angen organau. Plis, os allwch chi roi, rhowch.”
Mae Aros am Aren yn rhan o gyfres newydd DRYCH; cyfres o ddogfennau gafaelgar sy’n adlewyrchu bywyd yng Nghymru heddiw.

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Ymweliad astudio’n rhoi addysg Cymru ar fap y byd

Published

on

BU academyddion o’r Drindod Dewi Sant ar ymweliad ag Awstralia i ddysgu gan gydweithwyr a rhannu datblygiadau’n ymwneud â thaith diwygio addysg Cymru.
Derbyniwyd papur gan staff o’r Athrofa Addysg a’r Dyniaethau yng nghynhadledd flynyddol Cymdeithas Ymchwil mewn Addysg Awstralia (AARE) – sy’n dod ag arbenigwyr addysg at ei gilydd o bob cwr o’r byd.
A hithau’n un o brif gynadleddau ymchwil addysg yn y byd, roedd tua 1,000 o gynadleddwyr yn mynychu’r digwyddiad eleni yn Brisbane.
Yn rhan o’r gynhadledd, cymerodd Yr Athrofa ran mewn symposiwm yn dwyn y teitl ‘Cyfiawnder Cymdeithasol a Diwygio Addysg yn Genedlaethol yng Nghymru’, a fu’n edrych ar daith diwygio addysg yng Nghymru, datblygiadau mewn addysg athrawon, a dysgu proffesiynol. Bu’r staff yn cyflwyno ar y cyd â’r Athro John Furlong, Athro Emeritws mewn Addysg ym Mhrifysgol Rhydychen, a chyn gadeirydd Bwrdd Achredu AGA Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA).
Fe wnaeth yr Athro Furlong rannu â’r cyfeillion yn y gynhadledd ei adroddiad o 2015, ‘Addysgu Athrawon Yfory’, a arweiniodd at ddiwygio sylweddol yn y maes addysg athrawon yng Nghymru.
Cafwyd cyflwyniad gan yr Athro Kay Livingstone, arbenigwraig ar ymchwil addysgol sy’n gweithio ym Mhrifysgol Glasgow, ar y gwaith y mae wedi bod yn ei ddatblygu gyda chydweithwyr yn y Drindod Dewi Sant i fapio effaith y newidiadau hyn ar staff mewn ysgolion a’r brifysgol.
Rhoddodd Gareth Evans, Cyfarwyddwr Polisi Addysg yn Yr Athrofa, drosolwg o ddatblygiad polisi addysg yng Nghymru ers datganoli, yn ogystal â’r heriau a’r cyfleoedd a gynigir gan y diwygio uchelgeisiol o’r cwricwlwm yng Nghymru.
Bu’r addysgwyr athrawon, Rachel Wallis, Arweinydd Mathemateg a Rhifedd Yr Athrofa, a darlithydd y Dyniaethau, Dr Sioned Hughes, yn trafod eu cyfraniad at y prosiect arloesol CAMAU, sy’n cefnogi cynnydd dysgwyr trwy eu haddysg orfodol.
Yna cymerodd y ddirprwyaeth ran mewn ymweliad astudio byr â Phrifysgol Newcastle, lle cawsant eu croesawu gan yr Athro Llawryfol Jenny Gore a’i thîm yng nghanolfan ddylanwadol y brifysgol ar Ymchwil Athrawon ac Addysgu. Manteisiodd y ddau barti ar y cyfle i rannu eu gwaith cyfredol i gefnogi dysgu proffesiynol a datblygiad ymchwil athrawon.
Meddai Gareth Evans, Cyfarwyddwr Polisi Addysg yn Yr Athrofa: “Rydym yn ddiolchgar iawn i gael y cyfle i rannu ‘stori Cymru’ o ran diwygio addysg gyda chydweithwyr o bedwar ban byd.
“Yn sicr roedd llawer o ddiddordeb yn yr hyn yr ydym ni yng Nghymru’n ei wneud i ddiwygio a datblygu ein system addysg, a llawer o optimistiaeth ein bod ni’n mynd i’r cyfeiriad cywir.
“Roedd yr angen am ddewrder, ymrwymiad ac ymddiriedaeth yn ein haddysgwyr i wneud yr hyn sy’n iawn i’w dysgwyr yn themâu a gododd dro ar ôl tro, er i faterion yn ymwneud ag ariannu, capasiti ac atebolrwydd gael eu nodi fel rhwystrau posibl.
“Mae’n amlwg nad yw Cymru ar ei phen ei hun wrth wynebu nifer o heriau o ran diwygio addysg, ac mae’n bwysig ein bod yn ceisio dysgu gan gydweithwyr sydd wedi rhannu’r un profiadau.
“Ran o’r ffordd yn unig y mae Cymru trwy ei thaith ddiwygio, ac mae’n rhaid i ni fanteisio ar ein ‘cyfeillion beirniadol’ o bob rhan o’r dirwedd addysgol i lywio a siapio ein system addysg yn well wrth symud ymlaen.
“Hoffem ddiolch i’r Athro Gore a’i thîm talentog am eu croeso cynnes ac am roi mor hael o’u hamser mewn cyfnod prysur ar ddiwedd y flwyddyn academaidd Mae ein hymweliad ag Awstralia wedi rhoi cyfle unigryw i ni greu perthnasau proffesiynol newydd ac ymestyn cyrhaeddiad Cymru i ochr arall y byd – ac edrychwn ymlaen yn fawr at barhau â’n trafodaethau yn ystod y misoedd a’r blynyddoedd i ddod.”

Continue Reading

Cymraeg

Un bach arall am ffordd?

Published

on

YDI perthynas y Cymry gydag alcohol yn un iach? Gyda miloedd o bobl ledled y wlad wrthi’n ymgymryd â her ‘Ionawr Sych’, ydi hi’n bryd i ni gyd ystyried ein arferion yfed?
Ym mhennod ddiweddaraf cyfres S4C, DRYCH: Ffion Dafis – Un Bach Arall?, sy’n cael ei ddangos am 9.00 ar nos Sul 19 Ionawr, mae’r actores a’r awdur Ffion Dafis yn awyddus i sbarduno sgwrs agored am ein perthynas ag alcohol.
Meddai Ffion: “Dw i wedi cael fy nghyflyru ers oeddwn i’n ifanc iawn i feddwl bod yfed alcohol yn rhan o fwynhau, a dw i’n meddwl bod hynny’n rhywbeth sy’n rhan ohonom ni yma yng Nghymru. Dwi wedi trio cael cyfnodau sobor dros y blynyddoedd a dwi di gwneud misoedd, dwi di gwneud wyth mis, tri mis, pedwar mis, ond ma na rhywbeth wastad sydd wedi fy nenu nôl.”
Ar 2 Mawrth 2020 bydd deddf newydd yn dod i rym gan Lywodraeth Cymru fydd yn gosod isafswm pris o 50 ceiniog ar bob uned o alcohol. Bwriad y Llywodraeth yw targedu gwerthiant diodydd rhad, uchel eu cryfder er mwyn lleihau yfed niweidiol. Mae darogan y gall hyn arwain at hyd at 60 yn llai o farwolaethau bob blwyddyn a gostyngiad o 1500 o bobl yn ymweld a’r ysbyty o ganlyniad i broblemau yn ymwneud ag alcohol.
Ym mis Mai 2018, fe ddaeth Yr Alban y wlad gyntaf yn y byd i weithredu deddf o’r un math, ac mae ymchwil yn dangos bod gostyngiad o saith y cant mewn achosion o bobl yn ymweld â’r ysbyty gyda phroblemau sy’n gysylltiedig ag alcohol o ganlyniad i’r ddeddf.
Wrth sgwrsio ag arbenigwyr meddygol bydd Ffion yn darganfod mwy am effeithiau goryfed ar y meddwl a’r corff.
Meddai Dr Dai Samuel, Ymgynghorydd Gastroenteroleg a Hepatoleg yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg: “Dros Brydain yn y 40 mlynedd diwethaf, mae marwolaethau achos Clefyd yr Afu wedi cynyddu 400 y cant. Mae pris alcohol, y pwysau gan bobl o’n cwmpas ni a’r ffordd chi’n gallu cael gafael arno fe yn hawdd iawn ma hynny yn rhan o’r gymysgfa sy’n golygu ein bod ni gyd yn yfed gormod.”
Yn ystod y rhaglen bydd Ffion hefyd yn cwrdd ag unigolion sy’n siarad yn agored am effaith ddinistriol y cyffur arnyn nhw a’u teuluoedd.
Yn ôl un o gyfranwyr y rhaglen, y cynhyrchydd a’r cyfarwyddwr theatr Iola Ynyr, un o’r problemau mwyaf yma yng Nghymru yw’r stigma sy’n dal i fodoli ynghylch problemau alcohol.
Dywedodd Iola: “Y munud wnes i gyfaddef fy mod i’n alcoholig, mi wnaeth pethau wella drwyddi draw. Ond mi oedd y siwrne o wynebu hynny yn anodd. Beth sydd rhaid sylweddoli ydi mae dibyniaeth o unrhyw fath, ‘sgynno fo ddim parch at ryw na dosbarth cymdeithasol na iaith na diwylliant.
“Mae o’n ymosod ar bawb ac mae o’n ran o bob dosbarth cymdeithasol. Dydy’r Cymry Cymraeg ddim yn gallu eithrio’u hunain o broblemau dibyniaeth. Mae cywilydd yn chwarae rhan amlwg iawn, ac mae hynny’n beth niweidiol. Mae angen chwalu label. Dw i’n fwy na label.”
Clywn hefyd am stori Brychan Llyr, y cerddor a chyflwynydd teledu a fu bron â cholli ei fywyd o ganlyniad i alcoholiaeth. Mewn sgwrs gyda Ffion mae Brychan yn datgelu ei fod wedi treulio cyfnod yn y carchar ychydig dros flwyddyn yn ôl wedi iddo gael ei ddal yn yfed a gyrru. Mae Brychan bellach wedi rhoi’r gorau i yfed ac yn rhybuddio pobl o beryglon alcohol.
Bydd Ffion hefyd yn cwrdd ag Angharad Griffiths. Ar ôl colli aelod agos o’i theulu i alcoholiaeth, penderfynodd Angharad edrych ar ei harferion yfed ei hun. Wedi cyfnodau o oryfed gael effaith ddinistriol ar ei hiechyd meddwl, bellach mae wedi rhoi’r gorau i yfed.
Mae Ffion yn awyddus i chwalu’r stigma a sbarduno sgwrs agored am ein arferion yfed ni i gyd ac am y cyffur sy’n cymaint rhan o gymdeithas.

Continue Reading

Cymraeg

Sir Gaerfyrddin yn arwain y ffordd o ran cefnogi teuluoedd

Published

on

MAE dull Sir Gaerfyrddin o gefnogi teuluoedd a sicrhau nad yw plant yn mynd i’r system ofal wedi’i gydnabod ar lefel genedlaethol.

Mae’r Prif Weinidog Mark Drakeford a’r Dirprwy Weinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol Julie Morgan ill dau wedi ymweld â Chyngor Sir Caerfyrddin i gwrdd â’r tîm sy’n ysgogi newid cadarnhaol i ofal cymdeithasol teulu.

Sir Gaerfyrddin sydd â’r nifer isaf o blant mewn gofal ledled Cymru, a chyda mwyfwy o deuluoedd yn cael cefnogaeth i aros ynghyd, mae’r ffigurau’n lleihau’n raddol o flwyddyn i flwyddyn.

Mae nod strategol y cyngor i leihau nifer y plant sy’n derbyn gofal yn cyd-fynd â nod Llywodraeth Cymru, ac mae’n cyflawni hyn trwy ystod o wasanaethau sydd gyda’i gilydd yn gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i gannoedd o bobl leol.

Wrth sgwrsio â rheolwyr gwaith cymdeithasol, dywedodd Mr Drakeford fod Sir Gaerfyrddin wedi gwneud argraff arbennig oherwydd bod y tîm yn barod i feddwl a gwneud pethau’n wahanol, a’i fod eisiau darganfod sut y gall ardaloedd eraill yng Nghymru efelychu ei llwyddiant.

Un o’r newidiadau symlaf, ond mwyaf effeithiol, a wnaed yn ystod y blynyddoedd diwethaf yw alinio’r timau sy’n gweithio ar draws addysg a gwasanaethau plant a dod â staff sydd â sgiliau arbenigol ynghyd, fel bod teulu sydd angen cefnogaeth yn cael hynny gan y tîm cyfan, yn hytrach na bod un gweithiwr cymdeithasol yng ngofal achos unigol.

Cafodd y Prif Weinidog wybod sut y mae hyn wedi arwain at rannu sgiliau, safbwyntiau a syniadau i ddarparu pecyn pwrpasol o gefnogaeth i bob teulu, yn ogystal â bod yn greadigol wrth ddod o hyd i wahanol ffyrdd o gysylltu â theuluoedd a’u cadw ynghyd.

Dywed timau eu bod yn canolbwyntio ar feithrin perthnasoedd â theuluoedd i lwyr ddeall eu hanghenion, a pha ymyrraeth fydd yn gweithio orau iddyn nhw – yn aml drwy wahodd teuluoedd i weithio gyda nhw i gomisiynu cefnogaeth arbenigol wedi’i theilwra gan sicrhau bod eu hanghenion yn cael eu diwallu mewn ffordd sy’n gweithio orau iddynt.

Mae atal ac ymyrraeth blynyddoedd cynnar hefyd yn nodwedd allweddol – yn ystod y chwe mis diwethaf mae’r gwasanaeth wedi cefnogi 18,000 o deuluoedd ag ystod o wasanaethau yn y gymuned i feithrin gwytnwch ac atal yr angen i deuluoedd gael cyswllt â’r system gofal cymdeithasol statudol.

Wedi’i ymweliad â Chyngor Sir Caerfyrddin, dywedodd Mr Drakeford ei fod yn awyddus i rannu ei ganfyddiadau ag awdurdodau eraill yng Nghymru er mwyn lleihau nifer y plant sy’n mynd i’r system ofal a chadw mwy o deuluoedd ynghyd.

“Mae Cyngor Sir Gaerfyrddin yn gwneud gwaith gwych i gadw teuluoedd ynghyd ac atal plant rhag mynd i ofal,” meddai. “Fel Prif Weinidog, rwyf am ddatblygu’r gwaith sy’n cael ei wneud, deall pam ei fod yn cael effaith ar bobl, a rhannu’r arferion da ledled Cymru fel y gallwn helpu i gadw mwy o deuluoedd ynghyd.”

Dywedodd Jake Morgan, Cyfarwyddwr Cymunedau Cyngor Sir Caerfyrddin: “Rydym yn cefnogi bwriad strategol Llywodraeth Cymru ac yn ei rannu. Nid y targedau sy’n bwysig inni, ond cadw teuluoedd ynghyd, a lleihau nifer y plant y mae angen gofal arnynt heb gyfaddawdu dim o ran eu diogelwch.”

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Emlyn Dole, ei fod yn falch bod Sir Gaerfyrddin ar flaen y gad o ran datblygu ystod amrywiol o wasanaethau sy’n cefnogi teuluoedd sydd ag amrywiaeth o anghenion, ac yn eu cefnogi i ofalu am eu plant gartref ac yn eu cymunedau eu hunain.

Dywedodd, “Mae cadw teuluoedd ynghyd gyda’r gefnogaeth gywir yn rhywbeth rwy’n teimlo’n gryf iawn yn ei gylch. Rwy’n falch iawn o’r gwaith mae ein timau yn ei wneud, a’u parodrwydd i weithio mewn modd gwahanol a rhoi cynnig ar ddulliau newydd i gefnogi teuluoedd mewn angen a sicrhau nad ydynt yn gorfod cael cymorth gan ein gwasanaethau. Braf oedd clywed brwdfrydedd y tîm heddiw a’u balchder wrth wneud gwahaniaeth i fywydau cynifer o blant.”

Continue Reading

Trending

FOLLOW US ON FACEBOOK